Opinie: Open en bloot twitteren

Nico Florijn, programmamanager Academie voor Wetgeving

De Academie voor Overheidscommunicatie organiseerde op 10 november een heel interessant congres onder de titel ‘Open en Bloot’. Dat klinkt prikkelend, maar het ging serieus over tien jaar overheidscommunicatie sinds het rapport ‘In dienst van de democratie’ van de Commissie Wallage. Wat was van dat rapport uitgekomen? En wat zou de agenda voor de komende tien jaar moeten zijn?

Volgens de organisatoren van het congres zijn openbaarheid, openheid en transparantie allemaal belangrijk, maar onvoldoende: de overheid moet responsief worden. Maar dat is nog niet zo gemakkelijk. Zeker, men was het tijdens het congres snel eens over een aantal voorwaarden daarvoor, netjes onder woorden gebracht door minister-president Rutte: wees eerlijk, wees ontspannen en wees duidelijk, hetzij waarom je iets doet, hetzij waarover je iets (nog) niet kunt zeggen. De Nationale ombudsman, Brenninkmeijer, wees echter erop dat veel afhangt van het vertrouwen van burgers in de overheid. Als men commerciële of politieke belangen vermoedt, blijft er van vertrouwen weinig over en komt de respons niet van de grond. Wel verwachtte hij dat de komende tijd steeds meer vormen van participatie in het beleid door burgers zullen ontstaan.

Behartigenswaardige woorden, maar ik begon om mij heen te kijken, enigszins in verwondering. Als wetgevingsjurist met een vier jaar oude Nokia was ik bepaald achterlijk tussen al deze communicatieprofessionals, standaard uitgerust met de nieuwste smartphones waarop zij duchtig sms’ten en twitterden. Zouden zij het gehoorde misschien onmiddellijk in de praktijk brengen en de interactie met de samenleving tot stand brengen? Ik wilde dat graag geloven, tot ik op een scherm de verzonden tweets kon lezen. Laat ik ze, grofweg, in drie groepen verdelen. Allereerst waren er de tweets waarin verheugd werd geconstateerd dat de hashtag #openbloot trending was. Daarna die waarin wijze woorden van sprekers werden herhaald – welke tweets ook weer regelmatig werden geretweet. En ten slotte die waarin de twitteraar een originele mededeling deed, van de opmerking dat de lunch lokte tot de verzuchting dat er zo weinig originele mededelingen waren. Ik doe ongetwijfeld mensen onrecht die wel pareltjes van eigen wijsheid rondstuurden, maar ben bang dat die mij ontgingen doordat de andere tweets hen van het scherm drukten.

Ik haast mij om te verklaren dat ik niks tegen Twitter heb. Het is mij bekend dat het een handig hulpmiddel kan zijn voor de transparante overheid, en dat de wijzen waarop wetgevingsjuristen communiceren met de samenleving echt uit de tijd zijn. Maar toch lukte het mij niet nut en schoonheid van dit elektronische gebabbel te bewonderen. Was het, in de woorden van Rutte, eerlijk wat men deed? Of werd er vooral reclame gemaakt voor de eigen zaak: zie ons eens professioneel meedoen? Was het ontspannen, of schreef men de 140 tekentjes met kloppend hart, hopend niet onopgemerkt te blijven maar bang op lange tenen te gaan staan? En die duidelijkheid? Ja, Rutte was duidelijk en Brenninkmeijer en andere sprekers, maar geldt dat ook voor hen die uit hun context gerukte citaten wereldkundig maakten? Creëert die stortvloed aan soundbites niet vooral gedoe, voor zover hij niet verdampt tot een reeks loze kreten?

Het vereist nog wel wat werk om deze wetgevingsjurist te overtuigen van het evangelie volgens Twitter (of Facebook – laat ik even zwijgen over die permanente privacyschenner). Maar ik sta er wel voor open. Daarom nodig ik een ieder uit – en bij voorkeur overheidsjuristen en wetgevingsjuristen – om het belang van Twitter voor ons werk duidelijk te maken. Niet door enthousiast te wijzen op de honderden, nou ja, tientallen volgers van je account en nog minder door een preek over ‘niet mogen achterblijven’, maar op een aanschouwelijke wijze. Word je er werkelijk wijzer van? Heeft het echt gevolgen voor het ambtenarenbestaan? Voor deze nieuwsbrief ga ik zelf ook actief op zoek naar twitterende juristen bij de (Rijks)overheid om hun ervaringen met dit medium te delen. Dus als jij je aangesproken voelt: ik ben graag responsief!

n.florijn@acjur.nl